Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής

Η διδακτορική μου διατριβή εξετάζει πώς οι φυσικοί ομιλητές ελληνικών (L1) αντιλαμβάνονται και περιγράφουν καθημερινά γεγονότα κατά την εκμάθηση της αγγλικής ως ξένης γλώσσας, με στόχο τη βελτίωση της διδασκαλίας των αγγλικών μέσω της Γνωσιακής Γλωσσολογίας.

Το έργο βασίζεται σε μια γνωστικά τεκμηριωμένη προσέγγιση της γλωσσικής διδασκαλίας, αντλώντας από θεωρίες για τη γνωστική επεξεργασία των γεγονότων (π.χ. Radvansky & Zacks, 2014), τη γνωστική σημασιολογία (π.χ. Talmy, 2000a, 2000b) και την τυπολογική διαφοροποίηση στην κωδικοποίηση των γεγονότων μεταξύ γλωσσών (π.χ. Slobin, 1996, 2004). Ο βασικός σκοπός είναι παιδαγωγικός: να εντοπιστούν οι εννοιολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες ομιλητές κατά την εκμάθηση των αγγλικών και να αναπτυχθούν πρακτικά εργαλεία και διδακτικά υλικά που να απαντούν σε αυτές τις προκλήσεις.

Σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες που ενσωμάτωσαν αρχές της Γνωσιακής Γλωσσολογίας στη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας εστιάζοντας στις μεταφορές και την εκμάθηση λεξιλογίου (π.χ. Fang, 2014; Masuda et al., 2015), αυτή η μελέτη δίνει έμφαση στη γνωστική διευκόλυνση των μαθητών μέσω στοχευμένης διδασκαλίας, βασισμένης στην κατανόηση της δομής των γεγονότων. Η διατριβή ανταποκρίνεται στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για το πώς οι γλωσσικά συγκεκριμένες γνωστικές συνήθειες επηρεάζουν την εκμάθηση δεύτερης γλώσσας και πώς τα γνωστικά μοντέλα μπορούν να βελτιώσουν τα μαθησιακά αποτελέσματα (π.χ. Ellis & Wulff, 2019; Schwieter, 2023; Schwieter & Benati, 2019, σελ. 109-208 και 475-646).

Η διατριβή διερευνά πώς οι εννοιολογικές αντιθέσεις μεταξύ ελληνικών και αγγλικών επηρεάζουν τη χρήση των αγγλικών από τους μαθητές και πώς αυτές οι γνώσεις μπορούν να μεταφραστούν σε διδακτικές πρακτικές με γνωστική βάση. Η μεθοδολογία συνδυάζει συγκριτική γλωσσική ανάλυση και πειραματική διδασκαλία στην τάξη. Αρχικά, αναλύονται περιγραφές οπτικοακουστικών δεδομένων (πλάνα από πραγματικές καταγραφές, διαθέσιμα σε βάσεις δεδομένων όπως η EPIC-KITCHENS-100, 2018), που παρέχονται από φυσικούς ομιλητές ελληνικών και αγγλικών, αναζητώντας μοτίβα που σχετίζονται με την κίνηση, την πράξη, τη χωρική διάταξη και τη μεταβατικότητα. Αυτά τα ευρήματα στη συνέχεια ενημερώνουν τον σχεδιασμό γνωστικών παιδαγωγικών παρεμβάσεων σε Έλληνες μαθητές αγγλικών ως ξένης γλώσσας (EFL), είτε εφήβους (14+) είτε φοιτητές πανεπιστημίου (18-25 ετών). Οι δραστηριότητες είναι προσαρμοσμένες στην ηλικιακή ομάδα: οι έφηβοι επωφελούνται από πιο δομημένες και συνεργατικές δραστηριότητες, ενώ οι ενήλικες ασχολούνται με βαθύτερη μεταγλωσσική ανάλυση. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν διάφορα εργαλεία: εννοιολογικούς χάρτες, προτάσεις με συμπλήρωση πλαισίου, χρονοδιαγράμματα ακολουθίας γεγονότων, οπτικές αναπαραστάσεις δυναμικής δράσης και ταξινόμηση καρτών για συντακτικές δομές. Οι μαθητές επίσης αυτοαξιολογούνται και στοχάζονται τις γλωσσικές τους επιλογές, ενισχύοντας τόσο την ακρίβεια όσο και την εννοιολογική επίγνωση στις περιγραφές γεγονότων στα αγγλικά.

Η διατριβή προσφέρει τόσο θεωρητικές όσο και πρακτικές συνεισφορές: παρέχει εμπειρικά δεδομένα για τις διαφορές κωδικοποίησης γεγονότων μεταξύ ελληνικών και αγγλικών, ενώ παράλληλα προτείνει ένα γνωστικο-παιδαγωγικό μοντέλο για τη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας και προσφέρει ένα επαναχρησιμοποιήσιμο, δοκιμασμένο στην τάξη εργαλείο για εκπαιδευτικούς που εργάζονται με μαθητές από διαφορετικές γλωσσικές οικογένειες.

Αναφορές
Ellis, N. C., & Wulff, S. (2019). Cognitive Approaches to Second Language Acquisition. In J. W. Schwieter & A. Benati (Eds.), The Cambridge Handbook of Language Learning (pp. 41-61). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108333603.003

Fang, X. (2014). Conceptual metaphor and vocabulary teaching in the EFL context. Open Journal of Modern Linguistics, 4(2), 375-378. https://doi.org/10.4236/ojml.2014.42030

Masuda, K., Arnett, C., & Labarca, A. (Eds.). (2015). Cognitive Linguistics and Sociocultural Theory: Applications for Second and Foreign Language Teaching. De Gruyter Mouton. https://doi.org/10.1515/9781614514442.

Radvansky, G. A., & Zacks, J. M. (2014). Event Cognition. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199898138.001.0001

Schwieter, J. W. (Ed.). (2023). Multilingualism: Consequences for the Brain and Mind. MDPI - Multidisciplinary Digital Publishing Institute. https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-8038-8.

Schwieter, J. W., & Benati, A. (Eds.). (2019). The Cambridge Handbook of Language Learning. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108333603.

Slobin, D. I. (1996). From “thought and language” to “thinking for speaking”. In J. J. Gumperz & S. C. Levinson (Eds.), Rethinking Linguistic Relativity (pp. 70-96). Cambridge Univeristy Press. https://www.researchgate.net/publication/243770191

Slobin, D. I. (2004). The Many Ways to Search for a Frog: Linguistic Typology and the Expression of Motion Events. In L. Verhoeven & S. Strömqvist (Eds.), Relating events in narrative: Typological and contextual perspectives (Vol. 2, pp. 219-257). Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410609694

Talmy, L. (2000a). Toward a cognitive semantics: Concept Structuring Systems (Vol. 1). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/6847.001.0001

Talmy, L. (2000b). Toward a cognitive semantics: Typology and process in concept structuring (Vol. 2). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/6848.001.0001

Βάση Δεδομένων (παράδειγμα)
Damen, D., Doughty, H., Farinella, G. M., Fidler, S., Furnari, A., Kazakos, E., Moltisanti, D., Munro, J., Perrett, T., Price, W., & Wray, M. (2021). The EPIC-KITCHENS Dataset: Collection, Challenges and Baselines. IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence, 43(11), 4125-4141. https://doi.org/10.1109/TPAMI.2020.2991965

EPIC-KITCHENS-100. (2018). https://epic-kitchens.github.io/2025

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Anagnostopoulou, E. (1993). Discourse linking and subjects in Modern Greek. Linguistics in the Netherlands, 10(1), 1-12. https://doi.org/10.1075/avt.10.03ana

Athanasopoulos, P. (2009). Cognitive Representation of Colour in Bilinguals: The Case of Greek Blues. Bilingualism: Language and Cognition, 12(1), 83-95. https://doi.org/10.1017/S136672890800388X

Athanasopoulos, P., & Albright, D. (2016). A Perceptual Learning Approach to the Whorfian Hypothesis: Supervised Classification of Motion. Language Learning, 66(3), 666-689. https://doi.org/10.1111/lang.12180

Athanasopoulos, P., & Bylund, E. (2013). Does Grammatical Aspect Affect Motion Event Cognition? A Cross-Linguistic Comparison of English and Swedish Speakers. Cognitive Science, 37(2), 286-309. https://doi.org/10.1111/cogs.12006

Bacelar Valente, M. (2022). Do All Languages Share the Same Conceptual Structure? Cognitive Semantics, 8(2), 159-180. https://doi.org/10.1163/23526416-08020001

Beck, C., & Butt, M. (2024). The rise of dative subjects: Relative prominence in event structure. In C. Sevdali, D. Mertyris, & E. Anagnostopoulou (Eds.), The Place of Case in Grammar. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198865926.003.0010

Beckett, G. H. (2024). A Paradigm Shift for Language Education: Project-Based Learning and Teaching (1 ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781032700205

Beréndi, M., Csábi, S., & Kovecses, Z. (2008). Using conceptual metaphors and metonymies in vocabulary teaching. Applications of Cognitive Linguistics, 6, 65. https://doi.org/10.1515/9783110199161.2.65

Cohn, N., Paczynski, M., & Kutas, M. (2017). Not so secret agents: Event-related potentials to semantic roles in visual event comprehension. Brain and Cognition, 119, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2017.09.001

Fendel, V. B. (Ed.). (2024). Support-verb constructions in the corpora of Greek: between lexicon and grammar? https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/100154.

Koutsoukos, N. (2021). Denominal verb formation in English and Modern Greek. Languages in Contrast, 21(1), 138-161. https://doi.org/10.1075/lic.19020.kou

Mattheoudakis, M., & Maligkoudi, C. (Eds.). (2025). Exploring Modern Greek as a Second, Foreign, and Heritage Language: In Greece and Beyond. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003319306.

Montero-Melis, G., Jaeger, T. F., & Bylund, E. (2016). Thinking Is Modulated by Recent Linguistic Experience: Second Language Priming Affects Perceived Event Similarity. Language Learning, 66(3), 636-665. https://doi.org/10.1111/lang.12172

Rodríguez, Y. V., & Elizaincín, A. (Eds.). (2024). Language Conflict in Educational Settings: International perspectives (1 ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003376521.

Tsitoura, M. (2022). Conceptual Metaphor Theory in English language teaching: Developing EFL learners’ metaphor awareness. Selected papers on theoretical and applied linguistics, 24, 804-817. https://doi.org/10.26262/istal.v24i0.9222

Ziaeetabar, F., Safabakhsh, R., Momtazi, S., Tamosiunaite, M., & Wörgötter, F. (2024). Multi sentence description of complex manipulation action videos. Machine Vision and Applications, 35(4), 64. https://doi.org/10.1007/s00138-024-01547-x